Η νέα έκθεση για το κράτος δικαίου της Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties) σκιαγραφεί μια ζοφερή εικόνα για το 2025: Σε μεγάλα μέρη της ΕΕ, οι θεμελιώδεις δημοκρατικές αξίες βρίσκονται σε στασιμότητα ή σε φθίνουσα πορεία.
Η έβδομη ετήσια έκθεση του Liberties για το κράτος δικαίου αξιολογεί τον σεβασμό των κυβερνήσεων σε τέσσερις θεματικούς τομείς: δικαιοσύνη, διαφθορά, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και έλεγχοι και ισορροπίες. Η πιο ολοκληρωμένη έκθεση από ένα ανεξάρτητο δίκτυο πολιτικών ελευθεριών, η έκθεση του 2026, καταρτίζεται από σχεδόν 40 ομάδες για την προστασία δικαιωμάτων από 22 χώρες της ΕΕ.
Το γενικό εύρημα της έκθεσης του 2026 ακολουθεί παρόμοιο μοτίβο με τα προηγούμενα χρόνια: η δημοκρατία εξακολουθεί να βρίσκεται σε παρακμή και τα κράτη μέλη δεν ενεργούν βάσει των συστάσεων της Επιτροπής.
Για να κατανοήσουμε το εύρος του προβλήματος, φέτος, το Liberties επικεντρώθηκε στην κλίμακα των επαναλαμβανόμενων και μη εφαρμοσμένων συστάσεων – παράλληλα με τα κενά, τις τάσεις και τις νέες εξελίξεις.
Η ανάλυσή αποκάλυψε ένα διευρυνόμενο χάσμα εφαρμογής στο οποίο το 93% όλων των συστάσεων του 2025 ήταν επαναλήψεις από προηγούμενα χρόνια, με μόνο εννέα νέες συστάσεις να έχουν εισαχθεί. Συνολικά το 61% δεν δείχνει ορατά σημάδια προόδου, το 13% θεωρήθηκε ότι οπισθοδρόμησε, ενώ δεν βρέθηκε καμία σύσταση να έχει εφαρμοστεί πλήρως.
Ορισμένες κυβερνήσεις αποδομούν ενεργά τη δημοκρατία.
Με βάση την πρόοδό τους στην αντιμετώπιση των παραβιάσεων του κράτους δικαίου που αναφέρθηκαν στην περσινή έκθεση, οι χώρες αξιολογήθηκαν σύμφωνα με τέσσερα χαρακτηριστικά τους: ‘Hard Worker’, ‘Stagnator’, ‘Slider’ και ‘Dismantler’.
10 χώρες παραμένουν κλειδωμένες στην κατηγορία ‘Stagnator’ (στάσιμες) χωρίς ουσιαστική πρόοδο προς καμία κατεύθυνση, δηλαδή η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Σλοβενία και η Ισπανία.
Ο αριθμός των “Ολισθαινουσών” ή ‘Sliders’, περιλαμβάνει το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Μάλτα και τη Σουηδία, αυξήθηκε κατά δύο σε σύγκριση με πέρυσι, ένα ανησυχητικό σημάδι της φθίνουσας σημασίας του κράτους δικαίου σε παραδοσιακά ισχυρές δημοκρατίες.
Οι πέντε “Αποσυνδεόμενες” ή ‘Dismantlers’, η Βουλγαρία, η Κροατία, η Ουγγαρία, η Ιταλία και η Σλοβακία, αντιπροσωπεύουν τη σοβαρότερη ανησυχία, καθώς αυτές οι χώρες διαβρώνουν τους θεσμούς του κράτους δικαίου, με τέσσερις από αυτές να μην παρουσιάζουν καμία αλλαγή από πέρυσι.
Η Λετονία ήταν η μόνη χώρα που χαρακτηρίστηκε ως “Σκληρά Εργαζόμενη” ή ‘Hard Worker’.
Αν και τα δελτία τύπου θα είναι από πολύ επιλεγμένα έως και σπάνια, είπα να περάσω … γιατί καμιά φορά κρύβονται οι συντάκτες.
