Περισσότερα από 200.000 βαρέλια με ραδιενεργά απόβλητα χαμηλού επιπέδου “αποθηκεύτηκαν” στον πυθμένα του Ατλαντικού Ωκεανού μεταξύ 1949 και 1982, σύμφωνα με το ScienceAlert.
Τι απέγιναν άραγε αυτά τα βαρέλια;
Επιστήμονες καταδύθηκαν στο σημείο με επανδρωμένο βαθυσκάφος για να ερευνήσουν την κατάσταση και διαπίστωσαν ότι πολλά από τα βαρέλια είχαν υποστεί διάβρωση και φθορά, με το περιεχόμενό τους να διαρρέει στον πυθμένα της θάλασσας.
Παραδόξως, αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα απόκλιση από το αρχικό σχέδιο… Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας συνιστά τη αποθήκευση των αποβλήτων χαμηλού επιπέδου σε ανθεκτικά περιέκτες που εξασφαλίζουν απομόνωση για τουλάχιστον μερικές εκατοντάδες χρόνια. Ωστόσο, στα μέσα του 20ού αιώνα, οι συστάσεις ήταν κάπως διαφορετικές.
Οι τότε κατευθυντήριες γραμμές προέβλεπαν ότι τα δοχεία έπρεπε να φτάνουν στον πυθμένα άθικτα και να παραμένουν σφραγισμένα μόνο για όσο διάστημα χρειαζόταν ώστε να διασπαστούν τα βραχύβια ραδιοϊσότοπα. Στη συνέχεια, αναμενόταν ότι τα εναπομείναντα απόβλητα θα διέρρεαν σταδιακά και θα διασκορπίζονταν στον γύρω ωκεανό. Δεν διασπώνται όμως όλα τα υλικά των βαρελιών με αυτό τον βολικό τρόπο. Αν περιέχουν ένα μείγμα ραδιενεργών ουσιών, όπως καίσιο-137, ισότοπα πλουτωνίου και τρίτιο, μπορούν να παραμείνουν ενεργά για χιλιάδες χρόνια…
Πριν από μερικά χρόνια, ο πυρηνικός μηχανικός Patrick Chardon και ο θαλάσσιος γεωλόγος Javier Escartín, από το Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών, άρχισαν να αναρωτιούνται ποια ήταν η τύχη των απορριφθέντων αποβλήτων.
Το ερώτημα αυτό οδήγησε τελικά στο πρόγραμμα NODSSUM (Nuclear Ocean Dump Site Survey Monitoring) — ένα διεπιστημονικό εγχείρημα που συνδύασε την πυρηνική φυσική, τη γεωλογία, την ωκεανογραφία, τη βιολογία και τη θαλάσσια χημεία για τον εντοπισμό των βαρελιών και τη διερεύνηση των επιπτώσεών τους, αν υπήρχαν, στο περιβάλλον…
Τα βαρέλια φαίνονταν επίσης να λειτουργούν σαν μικροσκοπικές οάσεις στον κατά τα άλλα αραιοκατοικημένο αμμώδη πυθμένα. Πάνω στα βαρέλια είχαν προσκολληθεί ανεμώνες. Γύρω τους ζούσαν σφουγγάρια, ολοθούρια, ψάρια και καρκινοειδή, με τα καβούρια να δείχνουν ιδιαίτερη προτίμηση σε αυτά τα τεχνητά καταφύγια…
The #NODSSUM docked @ Brest Sun 28th. Exciting science: 19 Nautile dives to 4700 m, more than 100 barrels imaged, sediment, biota & water filter, coring, fish traps… peek to photos & videos for a week here:www.swisstransfer.com/d/22d399c8-a…From tomorrow here:sdrive.cnrs.fr/s/t7jH3ofqfk…
— Javier Escartín (@jescartin.bsky.social) 2026-07-02T09:31:26.574Z
Όργανα στο σκάφος ανίχνευσαν σημαντικά σήματα κοβαλτίου-60 και νιοβίου-94, τα οποία οι ερευνητές μπόρεσαν να συσχετίσουν άμεσα με τα απορριφθέντα απόβλητα… Υπήρζαν ωστόσο, σημάδια που έδειχναν ότι ακόμη και τα υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας γύρω από μια πηγή δεν εξαπλωνόταν απαραίτητα σε μεγάλη απόσταση.
Μια πρόσφατη μελέτη για το βυθισμένο σοβιετικό υποβρύχιο Komsomolets διαπίστωσε ότι τα επίπεδα ραδιονουκλεϊδίων ήταν εκατοντάδες χιλιάδες φορές υψηλότερα από τα επίπεδα του υποβάθρου ακριβώς γύρω από τον αντιδραστήρα που παρουσίαζε διαρροή — ωστόσο, οι τιμές αυτές μειωνόταν απότομα μέσα σε ελάχιστα μέτρα, καθώς το υλικό διασκορπιζόταν στο θαλασσινό νερό.
Παρομοίως, η ομάδα NODSSUM διαπίστωσε ότι παρά τις σημαντικές ενδείξεις ραδιενέργειας γύρω από τα βαρέλια, τα επίπεδα δραστηριότητας δεν ήταν αρκετά υψηλά ώστε να δημιουργήσουν σοβαρά ζητήματα ακτινοπροστασίας για τους επιστήμονες που χειρίζονταν τα δείγματα. Το τριθέσιο βαθυσκάφος τους, το Nautile, καθώς και τα όργανα που έφερε, δεν παρουσίασαν κανένα ίχνος μόλυνσης.
Το πραγματικό επίτευγμα ήταν η χαρτογράφηση της ακριβούς θέσης των βαρελιών. “Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι τα απόβλητα είναι ακίνδυνα”, καταλήγει το άρθρο, “αλλά ούτε και ότι πρόκειται να κατακλυστούμε από ραδιενεργά καβούρια”.
Αν και τα δελτία τύπου θα είναι από πολύ επιλεγμένα έως και σπάνια, είπα να περάσω … γιατί καμιά φορά κρύβονται οι συντάκτες.
