Συνήθως ανησυχούμε για το τι περιεχόμενο θα δουν τα παιδιά μας στο ίντερνετ ή πόσες ώρες περνάνε στην οθόνη. «Αυτοί όμως δεν είναι οι μόνοι ψηφιακοί κίνδυνοι» αναφέρει ο Phil Muncaster στην WeLiveSecurity, την ενημερωτική πλατφόρμα της εταιρίας κυβερνοασφάλειας ESET. “Υπάρχει κι ένας που είναι μπροστά στα μάτια μας, αλλά τον αγνοούμε: το γεγονός ότι τα παιδιά κινδυνεύουν από τα ίδια προβλήματα που κινδυνεύουμε κι εμείς, όπως κλοπή ταυτότητας, παραβίαση ιδιωτικότητας, κλοπή δεδομένων. Μάλιστα, μπορεί να κινδυνεύουν κι ακόμα περισσότερο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να τα μάθουμε από μικρά πώς να προστατεύουν τα προσωπικά τους στοιχεία και τους λογαριασμούς τους στο ίντερνετ” ενημερώνει ο Phil. 
Γιατί όμως οι απατεώνες να θέλουν τα προσωπικά δεδομένα των παιδιών μου;
Τα παιδιά έχουν μεγαλώσει μέσα στον ψηφιακό κόσμο. Από πολύ μικρή ηλικία μπορεί να διαθέτουν στοιχεία σύνδεσης σε σχολικούς λογαριασμούς, προφίλ παιχνιδιών, φωτογραφίες αποθηκευμένες στο cloud, ιατρικά αρχεία και λογαριασμούς σε διάφορες εφαρμογές. Όλα αυτά περιέχουν προσωπικά δεδομένα που μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα πολύτιμα για τους κλέφτες ταυτότητας.
Γιατί όμως οι πληροφορίες αυτές αποτελούν τόσο δημοφιλή στόχο; Επειδή, από την οπτική της απάτης, έχουν μεγάλη «διάρκεια ζωής». Αν κλαπούν και χρησιμοποιηθούν σε τραπεζικές απάτες, είναι πολύ πιθανό το θύμα να μην το ανακαλύψει παρά μόνο πολλά χρόνια αργότερα, όταν, για παράδειγμα, υποβάλει αίτηση για το πρώτο του δάνειο. Επιπλέον, το παιδί θα διαθέτει άψογο πιστωτικό ιστορικό, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες να εγκριθεί η αίτηση χωρίς ιδιαίτερους ελέγχους. Οι απατεώνες μπορούν είτε να χρησιμοποιήσουν τα στοιχεία αυτούσια είτε να τα συνδυάσουν με πλαστά δεδομένα, δημιουργώντας τις λεγόμενες συνθετικές ταυτότητες.
Η εμφάνιση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης (AI) έχει καταστήσει ακόμη ευκολότερη τη δημιουργία τέτοιων ψεύτικων ταυτοτήτων, καθιστώντας παράλληλα δυσκολότερο για τις εταιρείες να τις εντοπίσουν. Όταν όμως η απάτη αποκαλυφθεί, οι συνέπειες για το πιστωτικό ιστορικό του παιδιού μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Οι κίνδυνοι αυτοί δεν είναι θεωρητικοί. Έκθεση παρουσιάζει την περίπτωση της Renata Galvão, επαγγελματία στον τομέα της διαχείρισης κινδύνων και της συμμόρφωσης, της οποίας η ταυτότητα κλάπηκε όταν ήταν μόλις έξι ετών και χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία χρέους που ξεπέρασε τα 400.000 δολάρια. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, χρειάστηκαν περισσότερα από είκοσι χρόνια για να αποκαταστήσει το όνομά της και να επαναφέρει την πιστοληπτική της ικανότητα.
Σε μια άλλη περίπτωση, η Axton Betz–Hamilton ήταν μόλις 11 ετών όταν η ταυτότητά της χρησιμοποιήθηκε για τη συσσώρευση χρεών χιλιάδων δολαρίων από απλήρωτους λογαριασμούς πιστωτικών καρτών. Το ανακάλυψε μόνο όταν, πια φοιτήτρια, προσπάθησε να ανοίξει τον πρώτο της τραπεζικό λογαριασμό
Αν και είναι δύσκολο να βρεθούν στοιχεία, η Ομοσπονδιακή Επιτροπή Εμπορίου (Federal Trade Commission – FTC) των Ηνωμένων Πολιτειών υποστηρίζει ότι τα περιστατικά κλοπής ταυτότητας παιδιών αυξήθηκαν κατά 40% μεταξύ 2021 και 2024.
Τι μπορεί να πάει στραβά;
Τα δεδομένα των παιδιών διατρέχουν κίνδυνο και με άλλους τρόπους. Αν και τα παιδιά είναι συχνά ιδιαίτερα εξοικειωμένα με τον ψηφιακό κόσμο και δημιουργούν εύκολα διαδικτυακούς λογαριασμούς, δεν είναι πάντοτε προσεκτικά σε θέματα ασφάλειας. Είναι πιο πιθανό να πέσουν θύματα μηνυμάτων ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing), ιδιαίτερα όταν αυτά φαίνονται να προέρχονται από μια αξιόπιστη πηγή ή από κάποιον φίλο. Προσφορές που μοιάζουν «πολύ καλές για να είναι αληθινές», φαινομενικά αθώα κουίζ και διαφημίσεις που εκμεταλλεύονται το φαινόμενο FOMO (Fear of Missing Out – φόβος ότι χάνεις κάτι σημαντικό) έχουν περισσότερες πιθανότητες να παραπλανήσουν ένα εύπιστο 13χρονο παιδί παρά έναν ενήλικα.
Τα παιδιά είναι επίσης πιο πιθανό να κατεβάσουν, χωρίς να το αντιληφθούν, κακόβουλο λογισμικό στις συσκευές τους ή να μοιραστούν κωδικούς πρόσβασης και προσωπικά στοιχεία με συνομηλίκους τους, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο για την ασφάλειά τους.
Χρήστες της πλατφόρμας Roblox μοιράζονται τις εμπειρίες τους μετά τη λήψη πλαστών εκδόσεων της Solara. Πηγή: YouTube
Ωστόσο, τα παιδιά δεν αποτελούν τον μοναδικό πιθανό αδύναμο κρίκο στην αλυσίδα της ψηφιακής ασφάλειας. Έρευνα του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον διαπίστωσε πέρυσι ότι σχεδόν οι μισοί γονείς (45%) μοιράζονται τακτικά πληροφορίες για τα παιδιά τους στο διαδίκτυο. Αυτή η πρακτική αυξάνει τον κίνδυνο τα προσωπικά τους στοιχεία να καταλήξουν στα χέρια απατεώνων. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, περίπου ένα στα έξι παιδιά έχει ήδη αντιμετωπίσει τουλάχιστον ένα περιστατικό στο διαδίκτυο, όπως εκφοβισμό, παραβίαση της ιδιωτικότητας ή κατάχρηση της ταυτότητάς του.
Παράλληλα, αυξάνεται και ο κίνδυνος παραβίασης των συστημάτων οργανισμών που διαχειρίζονται τα δεδομένα των παιδιών. Εκπαιδευτικές πλατφόρμες, σχολικές πλατφόρμες, πάροχοι παιχνιδιών, κατασκευαστές «έξυπνων» παιχνιδιών, εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης και άλλες επιχειρήσεις που διαχειρίζονται προσωπικά δεδομένα ενδέχεται να πέσουν και οι ίδιες θύματα κυβερνοεπιθέσεων.
Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Identity Theft Resource Center (ITRC) κατέγραψε 3.322 παραβιάσεις δεδομένων στις ΗΠΑ το περασμένο έτος, αριθμό-ρεκόρ και αυξημένο κατά 79% σε σχέση με πέντε χρόνια πριν. Τα δεδομένα σχεδόν 279 εκατομμυρίων ατόμων εκτέθηκαν, με τους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης και της εκπαίδευσης να συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που επλήγησαν περισσότερο.
Η ταχεία εξάπλωση των εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης (AI) δημιουργεί επίσης νέους κινδύνους για την ιδιωτικότητα. Πολλά παιδιά χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να συνειδητοποιούν ότι ενδέχεται να μοιράζονται ευαίσθητες πληροφορίες, οι οποίες θα μπορούσαν να εκτεθούν σε περίπτωση παραβίασης του παρόχου.
Ιδιαίτερα ελκυστικό στόχο για τους απατεώνες αποτελούν και οι λογαριασμοί online παιχνιδιών, καθώς συχνά περιέχουν πολύτιμα στοιχεία, όπως:
-
Στοιχεία πιστωτικών καρτών ή άλλα οικονομικά δεδομένα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για απάτες.
-
Στοιχεία επαφών, που μπορούν να αξιοποιηθούν για την αποστολή ανεπιθύμητων μηνυμάτων ή επιθέσεων phishing σε άλλα παιδιά.
-
Ψηφιακά αντικείμενα (skins) που μπορούν να κλαπούν και να μεταπωληθούν.
-
Ιδιωτικές συνομιλίες που ενδέχεται να περιέχουν οικονομικές ή προσωπικές πληροφορίες.
Όλα αυτά δημιουργούν ένα ευρύ πεδίο κινδύνων, στο οποίο τα προσωπικά στοιχεία του παιδιού σας μπορεί να εκτεθούν.
Πώς να διαπιστώσετε αν έχει συμβεί παραβίαση
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι για να ελέγξετε αν η ταυτότητα ή τα προσωπικά στοιχεία του παιδιού σας, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων σύνδεσης, έχουν κλαπεί. Τα παρακάτω αποτελούν ενδείξεις που πρέπει να σας προβληματίσουν:
-
Οι κωδικοί πρόσβασης σταματούν ξαφνικά να λειτουργούν, γεγονός που μπορεί να σημαίνει ότι κάποιος απέκτησε πρόσβαση στον λογαριασμό και άλλαξε τα στοιχεία σύνδεσης.
-
Έχουν εξαφανιστεί skins, ψηφιακά νομίσματα ή άλλα αντικείμενα από τον λογαριασμό παιχνιδιού του παιδιού.
-
Λαμβάνετε ειδοποιήσεις για αλλαγές στον λογαριασμό, νέες συνδέσεις ή επαναφορά κωδικού πρόσβασης.
-
Εμφανίζονται αγορές που δεν έχετε εγκρίνει.
-
Φίλοι ή επαφές αναφέρουν παράξενη δραστηριότητα ή ύποπτα μηνύματα που στάλθηκαν από τον λογαριασμό του παιδιού.
-
Απορρίπτεται αίτηση για φοιτητικό δάνειο ή για άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού λόγω χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας.
-
Το παιδί λαμβάνει ειδοποίηση από τις φορολογικές αρχές για οφειλές ή απλήρωτους φόρους, επειδή κάποιος χρησιμοποιεί τα στοιχεία του.
-
Λαμβάνετε τηλεφωνήματα ή αλληλογραφία σχετικά με ληξιπρόθεσμες οφειλές που έχουν δημιουργηθεί στο όνομα του παιδιού.
Είναι μια κοινή ευθύνη
Η προστασία των δεδομένων ταυτότητας των παιδιών είναι ευθύνη πολλών διαφορετικών φορέων. Οι γονείς έχουν τον σημαντικότερο ρόλο, αλλά εξίσου σημαντικοί είναι το σχολείο, οι δημιουργοί εφαρμογών, οι κατασκευαστές συσκευών και κάθε οργανισμός με τον οποίο τα παιδιά μοιράζονται προσωπικές πληροφορίες. Κανένας από αυτούς δεν μπορεί, από μόνος του, να διασφαλίσει την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων.
Τι μπορείτε λοιπόν να κάνετε ως γονείς; Να περιορίσετε την κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων, να ρυθμίσετε με ασφάλεια τις παραμέτρους των λογαριασμών και να διδάξετε στο παιδί σας τις βέλτιστες πρακτικές.
Ξεκινήστε από τα ίδια τα δεδομένα. Αναρωτηθείτε αν είναι πραγματικά απαραίτητο να δημιουργήσετε έναν νέο λογαριασμό, να παραχωρήσετε δικαιώματα σε μια σχολική εφαρμογή ή να δημοσιεύσετε φωτογραφίες και βίντεο του παιδιού σας στο διαδίκτυο. Η ελαχιστοποίηση των δεδομένων αποτελεί βασική αρχή του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ). Όσο λιγότερες προσωπικές πληροφορίες κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, τόσο μικρότερος είναι ο κίνδυνος να καταλήξουν σε λάθος χέρια.
Στη συνέχεια, ενισχύστε την ασφάλεια των λογαριασμών που ήδη χρησιμοποιεί το παιδί σας. Επιλέξτε ισχυρούς, μεγάλους και μοναδικούς κωδικούς πρόσβασης για κάθε λογαριασμό και αποθηκεύστε τους σε έναν οικογενειακό διαχειριστή κωδικών πρόσβασης. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος επιθέσεων brute force. Ενεργοποιήστε επίσης την επαλήθευση ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων (MFA), όπου αυτή είναι διαθέσιμη, ώστε να περιορίσετε τον κίνδυνο επιθέσεων phishing.
Ελέγξτε τις ρυθμίσεις απορρήτου σε όλες τις εφαρμογές και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιεί το παιδί και επιλέξτε τις ασφαλέστερες διαθέσιμες ρυθμίσεις. Περιορίστε ή απενεργοποιήστε την κοινοποίηση της τοποθεσίας, απαιτήστε τη δική σας έγκριση για αγορές εντός εφαρμογών και διατηρείτε όλες τις συσκευές και τις εφαρμογές ενημερωμένες, ώστε να είναι λιγότερο ευάλωτες σε κυβερνοεπιθέσεις. Παράλληλα, αξιοποιήστε τους διαθέσιμους γονικούς ελέγχους για να παρακολουθείτε τη χρήση και να περιορίζετε την κοινοποίηση ευαίσθητων δεδομένων.
Τέλος, αφιερώστε χρόνο για να συζητήσετε με τα παιδιά σας τη σημασία της προστασίας της ψηφιακής τους ταυτότητας. Εξηγήστε τους τι διακυβεύεται, πώς οι κυβερνοεγκληματίες μπορούν να αποκτήσουν και να εκμεταλλευτούν τα προσωπικά τους δεδομένα και ποιες είναι οι πιο συνηθισμένες τεχνικές phishing. Διδάξτε τους τις βασικές αρχές δημιουργίας και διαχείρισης ισχυρών κωδικών πρόσβασης, καθώς και πώς να αναγνωρίζουν ύποπτες δραστηριότητες στο διαδίκτυο. Πάνω απ’ όλα, φροντίστε να αισθάνονται ότι μπορούν να σας μιλήσουν ανοιχτά για οτιδήποτε τους συμβεί.
Η προστασία της ταυτότητας του παιδιού σας δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιορίσετε τον ψηφιακό του κόσμο. Σημαίνει να του δώσετε τα εφόδια και την αυτοπεποίθηση να τον εξερευνά με ασφάλεια, τόσο σήμερα όσο και στο μέλλον.
Αν και τα δελτία τύπου θα είναι από πολύ επιλεγμένα έως και σπάνια, είπα να περάσω … γιατί καμιά φορά κρύβονται οι συντάκτες.
