Μια ακαδημαϊκή εργασία υψηλού προφίλ που κάποτε παρουσίαζε το ChatGPT σωτήριο για τη μάθηση των μαθητών αποσύρθηκε, σχεδόν ένα χρόνο αφού βοήθησε στη διαμόρφωση των πρώιμων αφηγήσεων σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη στην εκπαίδευση. Το Springer Nature την αφαίρεσε τον περασμένο μήνα λόγω “αποκλίσεων” στη μετα-ανάλυση που κλόνισαν την εμπιστοσύνη στα αποτελέσματα. Ο εκδότης ανέφερε επίσης ότι “οι συγγραφείς δεν είχαν απαντήσει στην αλληλογραφία σχετικά με την ανάκληση”.
Μέχρι τη στιγμή της ανάκλησης, η εργασία είχε φτάσει παντού. Δημοσιεύτηκε τον Μάιο του 2025 στο Humanities & Social Sciences Communications και προσπάθησε να μετρήσει τον αντίκτυπο του ChatGPT συνδυάζοντας αποτελέσματα από 51 ξεχωριστές μελέτες. Οι συγγραφείς συνέκριναν τα αποτελέσματα μεταξύ φοιτητών που χρησιμοποίησαν το chatbot και εκείνων που δεν το έκαναν. Τελικά ανέφεραν ευρήματα του τύπου “μεγάλο θετικό αντίκτυπο στη βελτίωση της μαθησιακής απόδοσης”,και “ενθάρρυνση της σκέψης ανώτερης τάξης”.
Αυτοί οι ισχυρισμοί δεν περιορίστηκαν στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Η εργασία συγκέντρωσε εκατοντάδες αναφορές – 262 μόνο στα περιοδικά Springer Nature και περισσότερες από 500 συνολικά – και προσέλκυσε σχεδόν μισό εκατομμύριο αναγνώστες. Κατατάχθηκε επίσης στο υψηλότερο ποσοστό προσοχής μεταξύ των άρθρων των περιοδικών, χάρη στη σταθερή κυκλοφορία του στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
“Οι συγγραφείς της εργασίας έκαναν μερικούς πολύ ενδιαφέροντες ισχυρισμούς σχετικά με τα οφέλη του ChatGPT στα μαθησιακά αποτελέσματα”, δήλωσε ο Ben Williamson, ανώτερος λέκτορας στο Κέντρο Έρευνας στην Ψηφιακή Εκπαίδευση και στο Ινστιτούτο Μελλοντικών Πόρων του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου. “Αντιμετωπίστηκε από πολλούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σαν ένα από τα πρώτα αδιάσειστα, χρυσά αποδεικτικά στοιχεία ότι το ChatGPT, και η Τεχνητή Νοημοσύνη γενικότερα, ωφελούν τους μαθητές”.
Όμως, καθώς η εργασία εξαπλωνόταν, αυξάνονταν και οι αμφιβολίες για το πώς κατέληξε σε αυτά τα συμπεράσματα. Ο Williamson επεσήμανε ορισμένα προβλήματα. “Σε ορισμένες περιπτώσεις φαίνεται ότι χρησιμοποιούσε άλλες μελέτες πολύ κακής ποιότητας ή αναμείγνυε ευρήματα από μελέτες που απλώς δεν μπορούν να συγκριθούν με ακρίβεια λόγω των πολύ διαφορετικών μεθόδων, πληθυσμών και δειγμάτων”, δήλωσε στο Ars Technica. “Φαινόταν πραγματικά σαν μια εργασία που δεν έπρεπε να είχε δημοσιευτεί εξαρχής”.
Υπήρχαν επίσης βασικά ερωτήματα σχετικά με τον χρόνο. Το ChatGPT έγινε δημόσια διαθέσιμο μόνο στα τέλη του 2022, αφήνοντας ένα στενό περιθώριο για την παραγωγή δεκάδων αυστηρών, αξιολογημένων από ομοτίμους μελετών κατάλληλων για μετα-ανάλυση. “Δεν είναι εφικτό να έχουν διεξαχθεί, αξιολογηθεί και δημοσιευτεί δεκάδες μελέτες υψηλής ποιότητας σχετικά με το ChatGPT και την μαθησιακή απόδοση σε αυτό το χρονικό διάστημα”, δήλωσε ο Williamson.
Άλλοι επεσήμαναν παρόμοια ζητήματα πιο νωρίς. Ο Ilkka Tuomi, επικεφαλής επιστήμονας της Meaning Processing Ltd., επέκρινε τον συνδυασμό αποτελεσμάτων μεταξύ μελετών που μπορεί να μην είναι άμεσα συγκρίσιμες. Έγραψε στο LinkedIn ότι μελέτες όπως αυτή ενέχουν τον κίνδυνο να συνδυάζουν αποτελέσματα που δεν είναι συγκρίσιμα, οδηγώντας σε συμπεράσματα που βασίζονται σε ασαφή ή ασυνεπή αποτελέσματα. Υποστήριξε επίσης ότι τέτοιες αναλύσεις μπορούν να δώσουν μια παραπλανητική αίσθηση επιστημονικής αυστηρότητας, καθώς τα στατιστικά εργαλεία μπορούν να παράγουν αποτελέσματα που φαίνονται αξιόπιστα ακόμη και όταν τα υποκείμενα δεδομένα είναι αδύναμα.
Ο Williamson δήλωσε ότι καθώς η μελέτη εξαπλώθηκε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεγάλο μέρος της απόχρωσής της χάθηκε, αφήνοντας μόνο τους τίτλους να κυκλοφορούν ευρέως. Σημείωσε ότι αυτά τα υπέρ-απλουστευμένα συμπεράσματα ενισχύθηκαν από τους χρήστες στο διαδίκτυο, συμβάλλοντας στην προσέλκυση σημαντικής προσοχής παρά το γεγονός ότι η υποκείμενη έρευνα δεν υποστήριζε πλήρως αυτά τα συμπεράσματα.
Αυτή η δυναμική μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από την ίδια την ανάκληση. Οι ερευνητές που ανέφεραν ή κοινοποίησαν τη μελέτη ενδέχεται να μην δουν την ενημέρωση, αφήνοντας το βασικό μήνυμα να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο – ότι το ChatGPT βελτιώνει τα μαθησιακά αποτελέσματα.
Το επεισόδιο αυτό έρχεται σε μια στιγμή που τα σχολεία και τα πανεπιστήμια εξακολουθούν να προσπαθούν να βρουν πώς να ανταποκριθούν στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη. Ορισμένοι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να περιορίσουν την κακή χρήση, ιδιαίτερα την απάτη που είναι υποβοηθούμενη από την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ οι εταιρείες τεχνολογίας συνεχίζουν να αναπτύσσουν λειτουργίες που έχουν σχεδιαστεί για να τοποθετούν τα chatbot σαν εργαλεία μελέτης.
Για τον Williamson, η απογοήτευση αφορά λιγότερο μια μεμονωμένη εργασία και πολύ περισσότερο αυτό που είναι από πίσω. Είπε ότι η κατάσταση είναι εξοργιστική για τους ερευνητές που προσπαθούν να κατανοήσουν τον πραγματικό ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση, σημειώνοντας ότι η διαφημιστική εκστρατεία έχει κυριαρχήσει στη συζήτηση τα τελευταία χρόνια.
Από την άλλη υπάρχει έλλειψη σοβαρών στοιχείων που να δείχνουν πώς αυτά τα εργαλεία επηρεάζουν στην πράξη τη διδασκαλία και τη μάθηση.
Αν και τα δελτία τύπου θα είναι από πολύ επιλεγμένα έως και σπάνια, είπα να περάσω … γιατί καμιά φορά κρύβονται οι συντάκτες.
