Χειμερινή ώρα 2026: Η ιστορία, ο μύθος της ενέργειας και το πάγωμα της ΕΕ

Η αλλαγή από τη θερινή στη χειμερινή ώρα θα πραγματοποιηθεί τα ξημερώματα της Κυριακής 25 Οκτωβρίου 2026. Συγκεκριμένα, στις 04:00 π.μ. οι δείκτες των ρολογιών πρέπει να μετακινηθούν μία ώρα πίσω, (να δείχνουν 03:00 π.μ.). Η αλλαγή αυτή μας δίνει μία επιπλέον ώρα ύπνου και σηματοδοτεί την έναρξη της χειμερινής περιόδου.

Στην Ελλάδα η θερινή ώρα δοκιμάστηκε για πρώτη φορά το 1932, αλλά το μέτρο εγκαταλείφθηκε γρήγορα. Η αλλαγή της ώρας καθιερώθηκε μόνιμα στη χώρα μας το 1975, ακολουθώντας την ευρωπαϊκή τάση μετά την ενεργειακή κρίση.

Η αλλαγή ώρας (θερινή και χειμερινή) καθιερώθηκε κυρίως κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα με βασικό σκοπό την εξοικονόμηση ενέργειας (αξιοποίηση του φυσικού φωτός του ήλιου το καλοκαίρι για λιγότερη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος).

Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες οι λόγοι αυτοί αμφισβητούνται:

Σήμερα, η εξοικονόμηση ενέργειας από την αλλαγή της ώρας είναι σχεδόν μηδαμινή, γεγονός που αποτελεί και έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση συζητά την κατάργηση του μέτρου.

Πόσο ενέργεια εξοικονομείται πραγματικά σήμερα;

Όταν καθιερώθηκε το μέτρο τη δεκαετία του 1970, ο τεχνητός φωτισμός (λάμπες πυρακτώσεως) αποτελούσε τεράστιο κομμάτι της κατανάλωσης ρεύματος. Σήμερα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει ριζικά:

• Σύγχρονες μελέτες: Σύμφωνα με έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διεθνών ενεργειακών ινστιτούτων, η συνολική εξοικονόμηση ενέργειας κυμαίνεται πλέον μόλις μεταξύ 0,5% και 1% ετησίως.

• Λάμπες LED και τεχνολογία: Η μαζική χρήση οικονομικών λαμπτήρων (LED) έχει εκμηδενίσει το κόστος του φωτισμού.

• Το φαινόμενο του κλιματισμού: Ενώ το καλοκαίρι κερδίζουμε φως το βράδυ και ανάβουμε αργότερα τα φώτα, οι ώρες αυτές συμπίπτουν με τις πιο θερμές ώρες της ημέρας, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η χρήση κλιματιστικών (air-condition). Η ενέργεια που ξοδεύεται για ψύξη συχνά ξεπερνά αυτή που εξοικονομείται από τα φώτα.

Έτσι το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε μια δημόσια διαβούλευση στην οποία συμμετείχαν 4,6 εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες. Το 84% τάχθηκε υπέρ της κατάργησης της αλλαγής ώρας.

Γιατί;

Επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αλλαγή της ώρας διαταράσσει το βιολογικό μας ρολόι (κιρκάδιος ρυθμός). Τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή παρατηρείται αύξηση της αϋπνίας, της κόπωσης, των καρδιακών επεισοδίων και των τροχαίων ατυχημάτων λόγω έλλειψης συγκέντρωσης.

Τα παιδιά και τα κατοικίδια/παραγωγικά ζώα (π.χ. αγελάδες ως προς την ώρα αρμέγματος) δυσκολεύονται ιδιαίτερα να προσαρμοστούν απότομα στο νέο πρόγραμμα.

Καθώς η εξοικονόμηση ενέργειας δεν είναι πια σημαντική, το αρχικό επιχείρημα υπέρ του μέτρου έχει χάσει την ισχύ του.

Ποια κατάργηση;

Αν και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε το 2019 την πρόταση να σταματήσει η αλλαγή ώρας, η εφαρμογή της έχει παγώσει. Ο λόγος είναι ότι τα κράτη-μέλη δεν συμφωνούν μεταξύ τους για το ποια ώρα θα κρατήσουν μόνιμα. Οι χώρες του Βορρά (π.χ. Φινλανδία) προτιμούν τη μόνιμη χειμερινή ώρα, καθώς το καλοκαίρι έχουν έτσι κι αλλιώς τεράστιες ημέρες.
Οι χώρες του Νότου (π.χ. Ελλάδα, Ισπανία) προτιμούν τη μόνιμη θερινή ώρα, για να εκμεταλλεύονται τον τουρισμό και τις μεγάλες ηλιόλουστες ημέρες.

Λόγω των διαφωνιών αυτών, αλλά και της παρέμβασης της πανδημίας του COVID-19 και της μετέπειτα γεωπολιτικής κρίσης, το θέμα έχει μετατεθεί χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία οριστικής απόφασης.

Να αναφέρουμε ότι περίπου το 67% των χωρών παγκοσμίως δεν εφαρμόζει την εποχιακή αλλαγή ώρας και κρατάει την ίδια ώρα όλο τον χρόνο.

Χώρες και περιοχές που την έχουν καταργήσει τα τελευταία χρόνια:

• Η Τουρκία, η Ρωσία, το Ιράν, η Ιορδανία, η Συρία, το Αζερμπαϊτζάν, η Ναμίμπια, η Σαμόα και η Ουρουγουάη.
• Το μεγαλύτερο μέρος του Μεξικό.

Χώρες που δεν την εφάρμοσαν ποτέ (κυρίως κοντά στον ισημερινό, όπου η διάρκεια της ημέρας παραμένει σταθερή όλο τον χρόνο):
• Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών της Αφρικής, της Aσίας (π.χ. Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία, Σαουδική Αραβία) και της Νότιας Αμερικής (π.χ. Βραζιλία).

Εξαιρέσεις σε χώρες που κατά τα άλλα αλλάζουν ώρα:
• Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Αριζόνα (εκτός από τη φυλή των Νάβαχο) και η Χαβάη δεν αλλάζουν ώρα.
• Στην Ευρώπη, η Ισλανδία ακολουθεί σταθερή ώρα όλο το έτος.

Βιβλιογραφία

1. Επίσημες Εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

• European Parliament / EPRS (2017): «EU Summer-Time Arrangements under Directive 2000/84/EC: Ex-post Efficiency Evaluation».

• European Commission (2018): «Proposal for a Directive of the European Parliament and of the Council discontinuing seasonal changes of time».

2. Διεθνείς Μετα-Αναλύσεις & Μελέτες Ενεργειακών Ινστιτούτων

• Havranek, T., Herman, D., & Irsova, Z. (2018): «Does Daylight Saving Save Electricity? A Meta-Analysis» στο επιστημονικό περιοδικό Energy Policy (και μέσω του Meta-Analysis.cz).

• U.S. Department of Energy (DOE) – Έκθεση προς το Κογκρέσο (2008): «Impact of Extended Daylight Saving Time on National Energy Consumption».

• Veritas Economic Consulting / National Bureau of Economic Research (NBER): «Does Daylight Saving Time Save Energy? Evidence from a Natural Experiment in Indiana» (Kotchen, M. & Grant, L.).

×Πρωτότυπο ↗