Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Bar-Ilan κατάφεραν να αποκαταστήσουν με επιτυχία πρότυπα οργάνωσης DNA στο ήπαρ ηλικιωμένων ποντικών, αντιστρέφοντας βασικά μοριακά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη γήρανση. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications, αναγνωρίζει την πρωτεΐνη SIRT6 σαν ένα ισχυρό προστατευτικό έναντι της ηλικιακής διάσπασης της χρωματίνης, του πολύπλοκου συστήματος που συσκευάζει το DNA και ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιούνται και απενεργοποιούνται τα γονίδια.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η γήρανση δεν είναι απλώς μια παθητική διαδικασία φθοράς, αλλά μπορεί να οφείλεται εν μέρει και σε αναστρέψιμες αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης του DNA μέσα στα κύτταρα.
Το DNA μέσα στα κύτταρα είναι σφιχτά “διπλωμένο” και “συσκευασμένο” σε χρωματίνη, μια δομή που λειτουργεί σαν ένα βιολογικό σύστημα ελέγχου για τη γονιδιακή δραστηριότητα. Χρησιμοποιώντας προηγμένα εργαλεία για τη μελέτη της οργάνωσης του DNA και της γονιδιακής δραστηριότητας, οι ερευνητές εξέτασαν πάρα πολλές μοριακές αλλαγές στο ήπαρ νεαρών και ηλικιωμένων ποντικών. Αυτό που ανακάλυψαν ήταν συνταρακτικό: η γήρανση διαταράσσει την αρχιτεκτονική της χρωματίνης στο ήπαρ, προκαλώντας υπερδραστήρια φλεγμονώδη μονοπάτια, ενώ παράλληλα αποδυναμώνει τα μεταβολικά προγράμματα που ορίζουν τον υγιή ηπατικό ιστό.
“Καθώς μεγαλώνουμε, το γονιδίωμα χάνει την σωστή του οργάνωση”, δήλωσε ο καθηγητής Haim Cohen, Διευθυντής του Κέντρου Υγιούς Ανθρώπινης Μακροζωίας Sagol στη Σχολή Επιστημών Ζωής Goodman του Πανεπιστημίου Bar-Ilan, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης. “Τα γονίδια που θα έπρεπε να παραμένουν ανίσχυρα ενεργοποιούνται, ειδικά τα φλεγμονώδη γονίδια, ενώ τα γονίδια που απαιτούνται για την κανονική ηπατική λειτουργία αρχίζουν να απενεργοποιούνται”.
Είναι αξιοσημείωτο ότι, όταν οι επιστήμονες αύξησαν τα επίπεδα της SIRT6 σε ήδη ηλικιωμένα ποντίκια, πολλές από αυτές τις αλλαγές στη χρωματίνη που σχετίζονται με την ηλικία αντιστράφηκαν.
“Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι η SIRT6 μπορεί να βοηθήσει στην επαναφορά αυτής της διαδικασίας. Με απλά λόγια, πήραμε ένα ηλικιωμένο ήπαρ και αποκαταστήσαμε την οργάνωση του DNA του σε μια πολύ νεότερη κατάσταση”, δήλωσε ο καθηγητής Cohen.
Η μελέτη προσθέτει ένα σημαντικό νέο επίπεδο σε προηγούμενες ανακαλύψεις που δείχνουν ότι η SIRT6 προάγει τη μακροζωία και υγιή γήρανση. Αντί να εστιάζουν σε μεμονωμένες ασθένειες, τα νέα ευρήματα υποδεικνύουν την πιθανότητα στόχευσης ενός από τους ίδιους τους βασικούς βιολογικούς μηχανισμούς της γήρανσης: την απώλεια της σωστής ρύθμισης του γονιδιώματος.
“Αυτό είναι συναρπαστικό επειδή υποδηλώνει ότι η γήρανση μπορεί να είναι πιο ελαστική από ό,τι πιστεύαμε κάποτε”, δήλωσε ο καθηγητής Cohen. “Εάν μπορέσουμε να αποκαταστήσουμε την υγιή οργάνωση της χρωματίνης, ίσως τελικά να μπορέσουμε να διατηρήσουμε τη λειτουργία των ιστών, να μειώσουμε τη φλεγμονή και να βελτιώσουμε την υγεία κατά τη γήρανση”.
Η έρευνα διεξήχθη από τους διδακτορικούς φοιτητές Ron Nagar και Zacharia Schwartz, από τη Σχολή Βιοεπιστημών Mina και Everard Goodman και το Κέντρο Υγιούς Ανθρώπινης Μακροζωίας Sagol στο Πανεπιστήμιο Bar-Ilan, μαζί με συνεργάτες από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης, συμπεριλαμβανομένου του καθηγητή Rafael de Cabo και της ομάδας του.
DOI https://doi.org/10.1038/s41467-026-73115-y
Αν και τα δελτία τύπου θα είναι από πολύ επιλεγμένα έως και σπάνια, είπα να περάσω … γιατί καμιά φορά κρύβονται οι συντάκτες.
