Έχουμε ακούσει πάρα πολλές φορές για ξαφνικές εκρήξεις smartphones. Φυσικά αν τα συγκεκριμένα νέα, προκαλούν πάντα εντύπωση, αυτά τα ατυχήματα είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά και λίγο δύσκολο να κατανοηθούν.
Γιατί εκρήγνυται τα smartphones; Πώς μπορώ να ξέρω ότι το τηλέφωνό μου δεν θα εκραγεί;
Κάθε φορά που μια μπαταρία ιόντων λιθίου εκρήγνυται ή παίρνει φωτιά, υφίσταται μια διαδικασία που ονομάζεται θερμική διαφυγή από το thermal runaway. Αυτή η διαδικασία μπορεί να είναι λίγο δύσκολο να κατανοηθεί, οπότε θα προσπαθήσουμε να την εξηγήσουμε απλά χωρίς επιστημονική ορολογία.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου περιέχουν κυψέλες ιόντων λιθίου. Κάθε μια από αυτές τις κυψέλες έχει και μια κρίσιμη θερμοκρασία – σκεφτείτε το σαν ένα κρίσιμο σημείο βρασμού.
Όταν επιτυγχάνεται η κρίσιμη θερμοκρασία ενός κυττάρου (λόγω εξωτερικής θερμότητας, υπερφόρτισης, βλάβης ή κακής κατασκευής), εισέρχεται σε εξωθερμική διάσπαση. Βασικά, το ίδιο το κελί αρχίζει να απελευθερώνει πολύ υψηλή θερμότητα.
Αυτό ξεκινά τη διαδικασία της θερμικής διαφυγής. Μόλις ένα κύτταρο εισέλθει σε εξωθερμική διάσπαση και απελευθερώσει θερμότητα, τα γειτονικά του κύτταρα θα ανεβάσουν και τις δικές τους κρίσιμες θερμοκρασίες. Ανάλογα με την ταχύτητα αυτής της διαδικασίας, μια μπαταρία θα μπορούσε να καεί “ήσυχα”, να πιάσει φωτιά ή να δημιουργήσει μια μικρή έκρηξη.
Τώρα που καταλάβαμε τη διαδικασία της θερμικής διαφυγής, είναι πολύ πιο εύκολο να εντοπίσουμε πώς, πότε και γιατί τα smartphones (ή άλλες συσκευές με Li-ion) εκρήγνυνται.
Μην αφήνετε το τηλέφωνό σας στο αυτοκίνητο
Αν ζείτε σε μια χιονισμένη περιοχή, ίσως γνωρίζετε ότι οι μπαταρίες αυτοκινήτων λειτουργούν καλύτερα όταν είναι λίγο ζεστές – ας πούμε στους 26℃. Ίσως γνωρίζετε επίσης ότι η πολύ υψηλή θερμότητα μπορεί να καταστρέψει μια μπαταρία, μαζί με άλλα εξαρτήματα σε ένα αυτοκίνητο. Το ίδιο ισχύει και για τις μπαταρίες του τηλεφώνου.
Όταν μια μπαταρία ιόντων λιθίου υπάρχει σε υψηλή θερμοκρασία (σε ένα αυτοκίνητο), τα κελιά της μπορεί να παρουσιάσουν αστάθειες.
Μπορεί να μην παρουσιάσουν εξωθερμική διάσπαση, αλλά μπορούν να υποστούν μόνιμες βλάβες που επιφέρουν βραδύτητα, να παράγουν αέρια (!) όπως οξυγόνο και διοξείδιο του άνθρακα. Αυτά τα αέρια μπορούν να προκαλέσουν το φούσκωμα της μπαταρίας (σαν μπαλόνι), το οποίο δημιουργεί πίεση (ενέργεια που μπορεί να προκαλέσει κάποια έκρηξη) ή να χαλάσει τη δομή της μπαταρίας.
Φυσικά, αυτή η διαδικασία μπορεί να επιταχυνθεί αν φορτίζεται μια μπαταρία Li-ion ενώ βρίσκεται σε υψηλή εξωτερική θερμοκρασία. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο τα περισσότερα τηλέφωνα θα σταματούν τη διαδικασία φόρτισης ή απενεργοποιούνται αυτόματα όταν είναι πολύ ζεστά.
Να αναφέρουμε ότι πιθανώς δεν θα εκραγεί το τηλέφωνό σας, αν το ξεχάσετε σε ένα ζεστό αυτοκίνητο για μια μέρα. Μπορεί η συσσώρευση πίεσης να οδηγήσει σε θερμική διαφυγή, αλλά συνήθως προκαλείται μηχανική φθορά της μπαταρίας πριν εκραγεί. Επιπλέον, τα τηλέφωνα και οι μπαταρίες ιόντων λιθίου διαθέτουν ενσωματωμένα ορισμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας που εμποδίζουν την μεγέθυνση κάποιου προβλήματος, με την απενεργοποίηση της συσκευής.
Χρησιμοποιείτε αξιόπιστες ή πιστοποιημένες συσκευές φόρτισης
Σε γενικές γραμμές, κάθε φορτιστής μπορεί να φορτίσει την συσκευή σας. Ένα παλιό ή φθηνό καλώδιο micro-USB μπορεί να φορτίσει νεότερα τηλέφωνα και ένας νέος φορτιστής λειτουργεί με παλιές συσκευές.
Όμως θα πρέπει να χρησιμοποιείτε αξιόπιστους φορτιστές ή φορτιστές που έχουν πιστοποιηθεί από τον κατασκευαστή του τηλεφώνου σας.
Οι φτηνοί ή μη πιστοποιημένοι φορτιστές (ειδικά οι ασύρματοι φορτιστές) μπορούν να παράγουν υπερβολική θερμότητα και να βλάψουν την μπαταρία ενός τηλεφώνου. Συνήθως, αυτή η ζημιά οδηγεί σε “φυσαλίδες” στη μπαταρία του τηλεφώνου σας. Και πάλι, όμως η βλάβη μπορεί να αντιμετωπιστεί από το ίδιο το τηλέφωνο πριν γίνει κάποια έκρηξη..
Έτσι μην ανησυχείτε, ένας φτηνός φορτιστής δεν θα “υπερφορτίσει” το τηλέφωνό σας (αν και αυτό αναμφισβήτητα μπορεί να προκαλέσει έκρηξη). Τα smartphones έχουν ενσωματωμένους περιοριστές τάσης που θα αποτρέπουν την υπερβολική φόρτιση ή τη φόρτιση που είναι “πολύ γρήγορη” και δεν μπορεί να διαχειριστεί μια μπαταρία.
Η χρήση ενός σωστού φορτιστή για το τηλέφωνό σας, θα σας γλυτώσει από περιπέτειες.
Μη λυγίζετε το τηλέφωνό σας
Όταν μια μπαταρία ιόντων λιθίου έχει υποστεί φυσική ζημιά, μπορεί να βραχυκυκλώσει, να δημιουργήσει αέρια ή να εκραγεί στη φωτιά επί τόπου. Εκτός αν ξεχωρίζετε το τηλέφωνό σας ή το σπάτε για διασκέδαση, αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να ανησυχήσετε. Κατά τη ρίψη ενός τηλεφώνου, σημαντικά εξαρτήματα όπως η οθόνη θα σπάσουν συνήθως πριν από τη βλάβη της μπαταρίας.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Λοιπόν, οι μπαταρίες ιόντων λιθίου περιέχουν ένα λεπτό φύλλο λιθίου και ένα λεπτό φύλλο οξυγόνου. Ένα διάλυμα ηλεκτρολύτη χωρίζει τα δύο αυτά φύλλα. Όταν το διάλυμα αυτό σπάσει ή τρυπηθεί, τα στρώματα του λιθίου και του οξυγόνου αντιδρούν, κάτι που προκαλεί εξωθερμική διάσπαση αλλά και θερμική διαφυγή.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να συμβεί κατά την αντικατάσταση της μπαταρίας ενός τηλεφώνου. Η κακή τοποθέτηση ή κάμψη μιας μπαταρίας Li-ion μπορεί να προκαλέσει μηχανικές βλάβες ή και φωτιά (αμέσως ή με την πάροδο του χρόνου). Πρόσφατα, το iPhone μιας γυναίκας έπεσε φωτιά όταν αντικατέστησε την μπαταρία σε ένα ανεπίσημο συνεργείο επισκευής.
Επίσης, μην πειράζετε τις μπαταρίες των smartphones για πλάκα. Μπορεί να αποφύγετε μια έκρηξη, αλλά μπορεί να μην γλυτώσετε το τοξικό αέριο που απελευθερώνεται από μια μπαταρία ιόντων λιθίου που καίει η σιγοκαίει.
Οι περισσότερες εκρήξεις τηλεφώνων οφείλονται σε κακή κατασκευή
Αν και μια έκρηξη είναι πάντα επικίνδυνη, οι μπαταρίες, σπάνια προκαλούν φωτιές ή εκρήξεις.
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου ωστόσο περιέχουν λίθιο, ένα απίστευτα ασταθές μέταλλο. Αυτή η αστάθεια είναι πολύ μεγάλη για την αποθήκευση και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά μπορεί να γίνει καταστροφική αν αναμειχθεί με άλλα ακατάλληλα μέταλλα. Δυστυχώς, οι μπαταρίες ιόντων λιθίου πρέπει επίσης να περιέχουν νικέλιο, κοβάλτιο και γραφίτη.
Η κακή συναρμολόγηση μπορεί να προκαλέσει προβλήματα. Όπως ένα αυτοκίνητο, οι μπαταρίες ιόντων λιθίου αποτελούνται από πολλά κομμάτια και μια κακή τοποθέτηση μπορεί να δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα. Η τριβή παράγει θερμότητα, και μπορεί να προκαλέσει βραχυκυκλώματα και άλλα μηχανικά προβλήματα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Χαλαρώστε, το τηλέφωνό σας πιθανότατα δεν θα εκραγεί
Κατά τη διάρκεια των εκρήξεων του Galaxy Note 7, παρουσιάστηκαν εκρήξεις σε 90 μέχρι 100 Note 7. Αυτό είναι λιγότερο από το 1% των 2,5 εκατομμυρίων Note 7 που διέθεσε η Samsung στα καταστήματα. Σίγουρα, η παγκόσμια ανάκληση της Samsung πιθανότατα να βοήθησε αλλά είναι σαφές ότι οι εκρήξεις των τηλεφώνων είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Τούτου λεχθέντος, θα πρέπει να προσέξετε τα εκρηκτικά smartphones. Αποφύγετε να αγοράσετε τηλέφωνα που είναι νέα και δεν έχουν δοκιμαστεί και κάντε μια γρήγορη αναζήτηση στην Google για τυχόν “εκρηκτικά νέα” πριν αποκτήσετε μια νέα συσκευή.
Ο Γιώργος ακόμα αναρωτιέται τι κάνει εδώ….
Χθές προσπαθώντας να αφαιρέσω μια μπαταρία σε iPhone 6s η μπαταρία έπιασε φωτιά… Δεν έγινε κάποια έκρηξη αλλά έβγαζε καπνούς περίπου 5 λεπτά. Γέμισε το σπίτι καπνό. Και μέχρι να ανοίξω τα παράθυρα εισέπνευσα αρκετό καπνό. Όταν τελείωσε όλο αυτό ανησύχησα και έψαξα να βρω απαντήσεις στο ίντερνετ σχετικά με το αν ήταν επικίνδυνος ο καπνός που εισέπνευσα για αρκετά λεπτά αφού δεν βγήκα έξω από το σπίτι. Τελειώνοντας να αναφέρω πως τοποθετώντας την νέα μπαταρία το κινητό δουλεύει κανονικά! Το πετάω η το χρησιμοποιώ κανονικά; Ευχαριστώ.